Chemie is overal

Als je om je heen kijkt zie je overal voorbeelden van de resultaten van Nederlands chemisch onderzoek. Wist je bijvoorbeeld dat het gebruik van enzymen in Zendium tandpasta een vinding is van AkzoNobel? En dat de kunststof Stanyl werd uitgevonden bij de Universiteit Twente? Stanyl wordt gemaakt door DSM en zit in mobiele telefoons, computers en andere high-tech producten. 's Werelds grootste vliegtuig, de Airbus 380, is sterk en licht dankzij het innovatieve materiaal Glare. Glare, opgebouwd uit aluminium en glasvezels, is het resultaat van onderzoek bij de Technische Universiteit Delft.

 

De lijst met voorbeelden van processen en producten waaraan Nederlandse chemici een bepalende bijdrage leverden is haast onuitputtelijk. Van benzine tot kunststof supervezels, van low-calorie zoetstoffen tot cholesterolverlagende margarine, het belang van de Nederlandse chemie is niet te missen.

De ambitie van de chemici van vandaag is om op een even bepalende manier hun steentje bij te dragen aan de wereld van morgen. Ze hopen op verschillende fronten doorbraken te realiseren. Zo richten ze zich op het doorgronden van de chemische processen in de levende natuur. Dat loopt van de fotosynthese in planten tot moleculaire (ziekte)processen in het menselijk lichaam. De resultaten van dat onderzoek zijn van belang voor de ontwikkeling van nieuwe, goedkope zonnecellen, maar ook van effectieve, succesvolle medicijnen.

 

Een ander uitdagend gebied is de wereld van de materialen. Nanotechnologie is één van de sleutelgebieden waarvoor chemische expertise onmisbaar is. Die van de supramoleculaire chemie bijvoorbeeld. Dat is een nieuw concept waarbij kleine moleculen zich op een slimme manier 'assembleren' tot structuren met nanometer-afmetingen. Zulke moleculaire bouwsels hebben bijzondere functies en eigenschappen die op allerlei manieren zijn te benutten. Ook dragen chemici bij aan de ontwikkeling van een nieuwe klasse van zelfhelende materialen

Wellicht de belangrijkste missie voor onderzoekende chemici ligt op het gebied van de duurzaamheid. Hun inzet is van belang bij het realiseren van een toekomstige duurzame samenleving die efficiënt omgaat met grondstoffen en energie.  De ontwikkkeling van schone en zuinige chemische installaties is één van de uitdagingen. Net zoals het ontwikkelen van technologie die geen fossiele grondstoffen meer nodig heeft. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van 'groene grondstoffen' voor duurzame transportbrandstoffen (biodiesel bijvoorbeeld) en milieuvriendelijke, makkelijk afbreekbare kunststoffen. 

 

Deze 'groene chemie' vraagt een heel nieuw soort chemische processen, veel meer gebaseerd op biochemische en biotechnologische principes. Die nieuwe processen moeten worden ontwikkeld en geschikt worden gemaakt voor de industrie. Daar is kennis voor nodig, en dat is precies waar chemici over beschikken. 

Chemisch onderzoekers werken bij universiteiten, onderzoeksinstellingen en bedrijven, of voor organisaties zoals NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en de Technologiestichting STW. Ze doen hun onderzoek doorgaans binnen het kader van interdisciplinaire en vaak ook interuniversitaire instituten, onderzoekcentra en samenwerkingverbanden.

 

Speciaal vermeldenswaard is het aandeel van de chemie bij vrijwel alle Nederlandse 'Technologische Topinstituten' (TTI's). Universiteiten en bedrijven werken daarin samen aan de ontwikkeling van innovatieve producten en processen op uiteenlopende gebieden als kunststoffen, (bio)materialen, voedingsmiddelen, geneesmiddelen, watertechnologie, medische moleculaire technologie en 'groene genetica'. Bij al deze thema's vormt de chemie het fundament voor kansrijk wetenschappelijk onderzoek waarvan de resultaten de wereld van morgen bepalen.