Na dik 60 berichten sluit dit weblog tevreden, maar ook met wat pijn in het hart de deuren. Met veel plezier hebben Harm Ikink en bovengetekende het afgelopen jaar verrassende, inspirerende, mooie, leerzame, grappige en opzienbarende gebeurtenissen in de chemie gedeeld met jou en vele andere duizenden bezoekers.
We stoppen ermee omdat Chemie is overal, het imagotraject van de Nederlandse chemische sector, eind 2010 beëindigd is. Natuurlijk blijft de website nog wel in de lucht en wordt er hard gewerkt aan een paar speciale activiteiten in 2011.
Gelukkig betekent dat niet dat er geen aandacht meer voor chemie komt. Sterker nog: in 2011 gaat de chemie pas écht naar het publiek toe, want tot 31 december vindt het Jaar van de Chemie plaats! Met tientallen activiteiten (waaronder wedstrijden, theater, museumvoorstellingen, open dagen en meer) kun je heel het jaar lang chemie op elke mogelijke manier leren kennen.
Op JaarvandeChemie.nl vind je alle activiteiten die er plaatsvinden. Ook lees je daar alles over waarom 2011 eigenlijk in het teken van de chemie staat.
Namens Harm en mij bedankt voor je bezoek en reacties op dit weblog. We zien je graag bij 1 van de activiteiten tijdens het Jaar van de Chemie!
UvA chemiehoogleraar Joost Reek tijdens de Kinderlezing van 12 december. Foto: Hanne Nijhuis | UvA
Nog een week of twee en dan mag het weer. Knallen, sissen en flitsen, kortom: vuurwerk afsteken. Alleen met goedgekeurd en netjes ingevoerd spul natuurlijk. Zelf een strijker knutselen in de schuur, dat is hoogst illegaal.
En toch hield Joost Reek, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, afgelopen zondag zijn jonge publiek voor: “als je wilt leren hoe je echt harde knallen maakt, moet je scheikunde gaan studeren!”.
Reek – ook bekend van zijn ‘explosieve’ presentaties tijdens UvA-voorlichtingsdagen – verzorgde zondag in Science Centre Nemo de laatste kinderlezing van 2010. Hij legde zijn jonge toehoorders (8-12 jaar) op aanstekelijke wijze uit hoe dat nou zit met vuurwerk. Waarom een pijl omhoog schiet, waar de kleuren vandaan komen en wat nou zo’n lekkere knal teweeg brengt.
Als de voortekenen niet bedriegen kan de UvA kan zich gaan opmaken voor een explosieve stijging van het aantal scheikundestudenten…
Kijk voor een verslag van de lezing van Joost Reek op de site van de kinderlezingen.
Kwam eerder al de werking van een kraker aan bod, ditmaal laten we zien waar zout vandaan komt en welke rol chemie daarbij speelt. Chemie- én zoutreus AkzoNobel neemt je in deze video 260 miljoen jaar terug in de tijd, en laat zien hoe het zout van toen nu in je maaltijd of op de weg terecht kan komen.
Al die hightech van nu is trouwens niet van alle tijden. Zo stopten ze anno 1958 nog gewoon dynamiet in de muur van een zoutmijn. Ook mooi.
Schilderij 'De alchemist op zoek naar de steen der wijzen' van Joseph Wright (1771), met Hennig Brand die fosfor ontdekt. De gloed in de kolf is zwaar overdreven.
De eerste die dat ontdekte was de Duitser Hennig Brand, handelaar en amateur-chemicus. Die onderzocht wat er zoal in urine zit, vooral in de hoop er goud in aan te treffen. Hij kookte enorme hoeveelheden urine (die hij via het leger kreeg) in tot een wittig goedje.
In 1669 probeerde Brand dit urineresidu flink te verhitten en daarbij stuitte hij op het element fosfor. Het was een spectaculair experiment, dat gloeiende, lichtgevende dampen opleverde. Hij kon er flink geld mee verdienen tijdens allerlei festiviteiten, en daarom hield hij zijn ‘recept’ een tijd lang geheim. Later verkocht hij het.
Wikipedia (de Engelstalige) meldt dat Brand een luttele 120 gram fosfor verkreeg uit ongeveer 5.500 liter urine. Zijn methode blijkt tamelijk inefficiënt, want er zit wel tien keer meer fosfor in urine. Zoveel zelfs, dat vandaag de dag urine opnieuw in beeld is als bron voor fosfor. In Zutphen werd in oktober de eerste verwerkingsfabriek voor urine in gebruik genomen.
Het element dreigt op te raken, vooral omdat het in kunstmest wordt gebruikt. Er komt maar een fractie van de fosfor in de planten terecht, de rest spoelt weg. Juist omdat het voor planten zo’n cruciale voedingsstof is, zou een tekort aan fosfor de mondiale voedselproductie ernstig in gevaar kunnen brengen. Vandaar de pogingen om tot een duurzame fosforkringloop te komen en het element te recyclen.
De Zutphense urineverwerker haalde zelfs het NOS journaal:
Een oudje alweer, maar daardoor niet minder leuk: de Top 10 Amazing Chemistry Videos van Wired, het technologiemagazine uit de Verenigde Staten. Van thermiet versus vloeibare stikstof tot de dood van een gummybeer en een mysterieuze kleurenreactie tot zelfgemaakte stalagmieten, je ziet het allemaal in deze compilatie van video’s.
1 nadeel: de winnaar (Magnesium Burning Between Bricks of Dry Ice) werkt op de website van Wired niet meer. Geen probleem, want wij hebben ‘em voor je opgezocht. Kleine moeite, grote vlam.
Alhoewel niet iedereen er veel van thuis heeft liggen, weet iedereen dat goud een waardevol element is. Naast een hoge bling-bling-factor wordt goud al duizenden jaren als betaalmiddel gebruikt. Tegenwoordig betaal je de boodschappen niet direct met een staaf goud, maar nog altijd staat goud garant voor de waarde van munt- en papiergeld. Met een pers kun je nu eenmaal zo bergen geld erbij drukken, iets wat met goud niet mogelijk is.
Maar waarom werd juist goud de metafoor voor geld, en niet een ander element uit het periodiek systeem? NPR, een publieke omroep uit de Verenigde Staten, ging in gesprek met Sanat Kumar, een chemicus van de universiteit van Columbia. Op enthousiaste wijze legt hij op de radio uit waarom goud hét element is dat van oudsher waarde had, en dat er eigenlijk ook geen ander element die functie kan overnemen. Wil je weten waarom? Beluister dan onderstaand radiofragment.
Dat chemie meer is dan maatkolven en witte bekers met obscure stoffen bewijst het project ‘Proef! werk’ van C3. Deze lesmodulen brengen havo-leerlingen op een speelse manier in aanraking met het werk in de chemie. In ‘Milk & Fruit’, 1 van de modulen, maken leerlingen in de onderbouw hun eigen Milk & Fruit-drank. Op die manier kruipen ze even in de huid van een levensmiddelentechnoloog.
Meer weten over wat er mogelijk is op de middelbare school met chemie? Kijk dan bij het gedeelte ‘chemie op de middelbare school‘ op deze website.
Het enorme succes van de periodic videos is niet in het minst te danken aan de creativiteit, spontaniteit en aanstekelijk enthousiasme van de makers. Meer nog dan in de elementen-filmpjes is dat te zien op de collectie extra’s die inmiddels meer dan 75 filmpjes omvat. Dit is de verjaardagsvideo van vorig jaar waarin de in het lab gebakken taart, hoe kan het ook anders bij chemici, tot ontploffing wordt gebracht. Let ook op de twee promovendi die zich uitleven op hun ‘reageerfluit’ – een soort panfluit samengesteld uit reageerbuisjes.
De Nederlandse universitaire chemieopleidingen behoren tot de absolute Europese top. Dat blijkt uit de prestigieuze CHE-rangschikking die vorige week op de website van Die Zeit werd gepubliceerd. Doel daarvan is studenten te helpen kiezen waar ze het best een Masters-diploma kunnen halen of promotie-onderzoek kunnen doen.
Als het om de chemie gaat dan spelen de universiteiten van Amsterdam, Delft, Eindhoven, Groningen, Leiden, Nijmegen en Utrecht in de Europese ‘eredivisie’ – ze staan in de selecte topgroep met ‘excellente’ instellingen. De kwaliteit van het onderzoek en de internationale oriëntatie van een instelling zijn mede bepalend voor opname in die groep.
De lijst is samengesteld door het onafhankelijke Zentrum für Hochschulentwicklung (Centre for Higher Education Development, CHE) in Gütersloh (Duitsland), dat daarvoor onder andere gebruik maakt van de zogenaamde Leiden Ranking, ontwikkeld door het Leidse CWTS.
Voor de 7e en laatste keer organiseert Chemie is overal een ronde van Mijn Chemie, de online game over chemie. Nog 1 keer kun je 21 vragen beantwoorden, elementen winnen, producten bouwen, bouwstenen ruilen én uitgeroepen worden tot de Chemie Genie. Het is dus nu of nooit!
Op dit weblog komen regelmatig tips voorbij over de vragen waar je tijdens de game tegenaan kunt lopen. Een beetje Chemie Genie doet het namelijk niet alleen, maar weet waar zij haar bronnen vandaan haalt
Dagelijks vertellen we over alledaagse zaken en wat de rol van chemie daarbij is. We horen graag je reacties bij de artikelen of via info@chemieisoveral.nl!
Blijf op de hoogte
Ontvang automatisch dagelijks het laatste nieuws van het Chemie is overal-weblog via rss of per e-mail. Abonneer nu!
Wat is dat eigenlijk, chemie? Lees er hier meer over.
Over deze website
De chemie maakt, ontdekt, onderzoekt. Chemici zijn voortdurend op zoek naar oplossingen voor mens en milieu en werken veilig en duurzaam. De campagne Chemie is overal laat dat met verrassende voorbeelden zien. Lees en kijk daarom verder over wat de campagne voor de chemie doet!
vind je alle activiteiten die er plaatsvinden. Ook lees je daar alles over waarom 2011 eigenlijk in het teken van de chemie staat.
